Aug 7, 2020

Thị Trường Tiền Kỹ Thuật Số Tương Lai

Thời gian gần đây hàng loạt thông tin về việc các đồng tiền kỹ thuật số (tiền KTS) ra đời hoặc chuẩn bị ra đời đã làm chấn động cộng đồng tài chính, ngân hàng nói chung và cộng đồng các nhà đầu tư tiền kỹ thuật số nói riêng.

Đấy là chúng ta không thèm nhắc đến các đồng “coin rác” mỗi năm có hơn 1.000 coin ra đời (hiện đã có hơn 6.000 coin trên coinmarketcap) rồi biến mất. Chúng ta thử xem xét việc ra đời của những đồng coin này có ảnh hưởng như thế nào đối với đồng Onecoin, có ảnh hưởng thế nào tới quyền lợi của cộng đồng Onecoin-Onelife chúng ta hay không?

Có thể tạm lấy mốc từ giữa 2019 khi Facebook và 27 đối tác liên kết “dọa” sẽ cho ra đời đồng tiền KTS tên là Libra. Vì Facebook là công ty khổng lồ quản lý tới 2,4 tỷ người dùng (cứ 3 người trên thế giới thì có 1 người dùng facebook) vì vậy thông tin này đã khiến dư luận sôi động. Đồng Libra coin dự kiến sẽ là đồng coin ổn định (Stable coin) nghĩa là nó có giá được neo (bảo đảm) bằng một rổ tiền tệ gồm các đồng tiền truyền thống (fiat money) gồm Dollar Mỹ và các đồng tiền quan trọng nhất của thế giới. Trong khi cả thế giới đang bàn thảo, dự đoán việc đồng Libra ra đời sẽ ảnh hưởng tới tài chính, ngân hàng, tiền tệ thế giới thế nào thì Chính phủ Mỹ do lo lắng Libra sẽ ảnh hưởng đến vị thế của đồng Dollar Mỹ đã phải tìm nhiều cách để cản trở việc phát hành đồng coin này. Cũng may là Facebook là công ty của Mỹ nên việc ngăn cản của chính quyền Mỹ đã có tác dụng rõ rệt, kế hoạch phát hành Libra bị chậm lại chưa biết đến khi nào, một số công ty trong “nhóm Libra” cũng cảm thấy “ngại” Chính phủ Mỹ nên đã rút khỏi dự án.

Trong khi đó chỉ vài tháng sau khi thông tin về Libra được công bố, ngân hàng lớn nhất nước Mỹ là JP Morgan Chase không làm rùm beng mà lẳng lặng cho ra đời đồng tiền KTS riêng của mình tên là JPM coin và dùng thử nghiệm trong việc chuyển tiền. Đồng JPM coin cũng là coin ổn định. Một trong những lý do Ngân hàng JP Morgan Chase muốn phát hành tiền KTS là vì ngân hàng này mỗi ngày lưu chuyển giữa các nơi trên thế giới số tiền đến hơn 6.000 tỷ USD do đó nếu như việc lưu chuyển tiền này thực hiện bằng tiền KTS thì sẽ tiết kiệm được rất nhiều thời gian và chi phí chưa kể đến những lợi ích về mặt bảo mật, an toàn v.v. Công ty Amazone cũng có kế hoạch phát hành một đồng Amazone coin nào đó.

Libra coin, JPM coin hay Amazone coin là những đồng coin ổn định (stable coin) có giá neo bằng tiền fiat, do các công ty tư nhân phát hành và bảo lãnh, giống như những đồng stable coin đang lưu hành từ khá lâu như USDT, USDC, TUSD, PAX hay DAI. Tuy nhiên các đồng stable coin này có vẻ có tương lai không rõ ràng khi tháng 4/2020 vừa qua Hội đồng ổn định tài chính FSB (Financial Stability Board) đã đưa ra kiến nghị với Hội nghị G20 thế giới rằng Ngân hàng trung ương các nước nên cấm các đồng stable coin. Hội đồng ổn định tài chính FSB là một tổ chức được Ngân hàng thanh toán quốc tế (BIS) tài trợ. Thành viên của FSB gồm đại diện các ngân hàng trung ương và Bộ trưởng tài chính các nước G20, đại diện 10 tổ chức tài chính thế giới trong đó có IMF, BIS, ECB, the World Bank và Ủy ban châu u (EC). Chỉ nghe tên các thành viên cũng có thể hiểu thế lực về tài chính của FSB lớn như thế nào và kiến nghị của FSB nguy hiểm như thế nào đối với các stable coin.

Ngoài những đồng stable coin do các công ty tư nhân đã hoặc sắp phát hành như trên còn rất nhiều đồng coin khác còn “tỏ ra guy hiểm” hơn nhiều. Đấy là những đồng tiền KTS do ngân hàng trung ương các nước phát hành. Những đồng tiền KTS này thực ra đã được nghiên cứu từ năm 2014 và sau đó khi mà đồng Bitcoin đạt được thành công vang dội và chứng minh được nhiều ưu việt của tiền KTS so với tiền truyền thống (Fiat money). Quá trình nghiên cứu, phát hành tiền KTS của các ngân hàng trung ương càng được thúc đẩy bới thông tin về đồng Libra của Facebook. Song song với quá trình này là việc luật hóa tiền và tài sản KTS ở các nước. Dù bị đại dịch Covid-19 cản trở nhưng đến nay đã có các nước Nhật bản, Hàn Quốc, Singapore, Đức, Malaysia v.v. ban hành luật hoặc cho phép giao dịch tiền KTS.

Ngân hàng trung ương Trung quốc (PBoC) lo sợ bị chậm chân trong việc sử dụng tiền KTS (Digital Currency-DC) cũng như muốn lùi càng xa càng tốt ảnh hưởng của đồng USD nên đã sớm phát hành tiền KTS và Phương tiện thanh toán điện tử (DCEP) và cho dùng thử đồng Nhân dân tệ KTS này ở 4 tỉnh. Ngân hàng trung ương Thái Lan cũng đã hợp tác với tổ chức tiền tệ HongKong để phát hành đồng Baht KTS và áp dụng trước tiên ở công ty xi măng Thái Lan (Syam cement). Các ngân hàng trung ương Nhật Bản, Hàn Quốc, Philipine, Thụy Điển v.v. cũng đã tiến sát tới việc phát hành tiền KTS của riêng mình.

Tại sao ngân hàng trung ương các nước đều cạnh tranh với nhau, cố gắng đưa ra đồng tiền KTS của minh sớm nhất. Trước tiên là vì giới ngân hàng hiểu rõ sự tiến hóa của tiền tệ trong sự phát triển của nhân loại, từ hàng đổi hàng, trao đổi qua vật trung gian (vỏ sò, lông chim quý…), kim loại quý (bạc, vàng) đến tiền kim loại, tiền giấy, ngân phiếu, thẻ tín dụng, thẻ ATM v.v. và cuối cùng tất yếu là tiền KTS. Cuộc cách mạng tài chính tiền tệ thế giới đang diễn ra sôi nổi cũng khẳng định xu thế không thể đảo ngược là không dùng tiền mặt và chuyển từ tiền truyền thống (fiat) sang tiền KTS (cryptocurrency). Nguyên nhân thứ hai là sự ưu việt, lợi ích rõ ràng mà tiền KTS có thể mang lại cho nhân loại. Chưa nói đến nhiều lợi ích đối với người dùng mà ngay cả đối với các ngân hàng trung ương và nền kinh tế, thương mại các nước thì việc phát hành và sử dụng tiền KTS có thể mang lại một số lợi ích cụ thể như sau:
  • Việc thanh toán, chuyển tiền diễn ra nhanh chóng với chi phí thấp sẽ giúp quay vòng nhanh hơn tiền tệ trong nền kinh tế, thúc đẩy tốc độ giao dịch, đẩy nhanh hoạt động thương mại.
  • Loại bỏ hệ thống ATM tốn kém, giảm số lượng quầy giao dịch và nhân viên giao dịch sẽ đem lại khoản tiết kiệm chi phí hoạt động rất lớn.
  • Giảm thiểu chi phí vận chuyển tiền (mỗi xe chở tiền có ít nhất 1 tài xế, một nhân viên và lực lượng bảo vệ có vũ trang) giữa các chi nhánh ngân hàng với trụ sở chính và giữa các chi nhánh với nhau hay vận chuyển đến cho khách hàng.
  • Dễ dàng áp dụng tự động hóa các hoạt động giao dịch, làm báo cáo v.v.
  • Cơ bản giảm thiểu chi phí in tiền, đúc tiền thay thế hàng năm vốn là một khoản không nhỏ.
  • Kiểm soát được giao dịch, giảm thiểu giao dịch ngoài ngân hàng, ngăn chặn các hoạt động buôn lậu, trốn thuế, tài trợ khủng bố.
  • Giảm thiểu rủi ro về an ninh (cướp ngân hàng, tiền giả), đặc biệt là thời gian bệnh dịch giảm việc lây bệnh do tiếp xúc khi giao dịch v.v.
Ngoài ra cũng còn những mục tiêu hay lợi ích về địa chính trị khác như giúp cho một nước hoặc một nền kinh tế giảm thiểu phụ thuộc vào một đồng tiền hoặc một nền kinh tế khác.

Tuy nhiên các đồng tiền mà ngân hàng trung ương (NHTW) các nước đã hoặc sắp phát hành vẫn luôn là các stable coin giống như Libra hay JPM coin. Thực ra nó không phải là những đồng tiền mới mà chỉ là phiên bản kỹ thuật số của đồng tiền fiat vốn có của các nước này như Nhân dân tệ KTS (Digital Yuen), đồng Bạt KTS (Digital Baht v.v. Giá của các đồng coin này luôn bằng 1 đồng tiền fiat của nước đó với cam kết là luôn luôn được chuyển đổi từ tiền KTS sang tiền fiat và ngược lại.

Chúng ta có thể nhận thấy bản chất các đồng tiền KTS do các ngân hàng trung ương phát hành (thường được viết tắt là CBDC tức Central Bank Digital Currency) là một loại tiền có những đặc điểm giống nhưng cũng nhiều điểm không giống với đồng Onecoin mà cộng đồng chúng ta tham gia. Các ngân hàng trung ương phát hành thêm phiên bản kỹ thuật số của tiền tệ nước mình chủ yếu để tận dụng những ưu điểm mà tiền KTS có thể mang lại chứ không phải phát hành một loại tiền mới. Một số đồng tiền KTS của CBDC thậm chí còn không được tạo ra bằng công nghệ blockchain mà đơn giản là được NHTW làm ra như giống như chữ ký số mà các công ty ở Việt Nam hiện đang dùng xác thực báo cáo thuế khi nộp qua mạng.

Trong khi đó đồng Onecoin được tạo ra từ blockchain, có tất cả các tính chất ưu việt của tiền KTS như chuyển tiền cực nhanh với chi phí thấp, chuyển trực tiếp giữa các người dùng mà không cần đơn vị trung gian, không bị lạm phát, không bị làm giả, có KYC để chống rửa tiền và tài trợ khủng bố v.v. Onecoin được làm ra với mục tiêu trở thành đồng tiền ưu việt được sử dụng rộng rãi trên thế giới trong thương mại, thanh toán, chuyển tiền và tiêu dùng vì vậy giá của nó khi lên sàn chỉ do quan hệ cung cầu của thị trường quyết định.

Các đồng coin như Libra hay JPM sao chép nhiều tính năng của Onecoin, nếu phổ biến rộng rãi được thì cũng có khả năng giành thị phần nhất định trong thị trường tiền KTS trong tương lai. Tuy nhiên hiện tại JPM coin đang được thử nghiệm nội bộ rất dè dặt còn trước mắt Libra thì còn rất nhiều khó khăn chưa biết khi nào mới có thể phát hành được. Thời gian tới có thể xuất hiện nhiều đồng coin mới của các ngân hàng, công ty lớn mà mục tiêu đầu tiên là giảm chi phí thanh toán, chuyển tiền trong hoạt động.

Đồng coin của các ngân hàng trung ương là phiên bản KTS của tiền fiat vốn có của các nước này lập một nhóm riêng, được phát hành chủ yếu để tận dụng những lợi ích mà tiền KTS mang lại sẽ chủ yếu được sử dụng trong nước. Không đồng coin nào trong nhóm này đặt ra tham vọng vươn ra toàn cầu, trở thành đồng tiền được sử dụng phổ biến của thế giới như Onecoin.

Về mặt nào đó sự xuất hiện của những đồng tiền KTS này sẽ tác động đến nhận thức của dư luận về tính ưu việt của tiền KTS, khẳng định xu thế bỏ dần việc dùng tiền mặt và xu thế chuyển từ tiền fiat sang tiền KTS. Tất nhiên những điều đó là có lợi cho sự phát triển của Onecoin.


Có thể dự đoán rằng trong tương lai sẽ vẫn còn tiền truyền thống fiat nhưng được sử dụng ngày càng ít, bên cạnh đó các loại tiền KTS sẽ phát triển và trở thành phương tiện giao dịch, thanh toán và cả dự trữ chủ yếu. Riêng trong thị trường tiền KTS, các đồng coin hiện nay sẽ vẫn giữ được một phân khúc riêng nhưng thị phần ngày càng teo lại. Đồng Bitcoin với uy tín đã tạo dựng được, đồng Etherium với ứng dụng hợp đồng thông minh, đồng Ripple được một số nhóm ngân hàng dùng để chuyển tiền cho nhau và một số ít đồng coin khác có thể vẫn giữ được một thị phần nhất định. Sẽ xuất hiện thêm nhiều đồng coin của các doanh nghiệp lớn như kiểu như Libra hay JPM hay Amazone coin v.v. được phát hành sử dụng cho hệ thống thanh toán nội bộ. Sẽ có nhiều hơn các ngân hàng trung ương phát hành thêm phiên bản KTS của tiền truyền thống để cải thiện hệ thống thanh toán trong nước, tận dụng nhưng lợi thế của tiền KTS. Những đồng tiền KTS này nằm ở những phân khúc khác nhau vì vậy sẽ cần một hay vài đồng coin có tính chất quốc tế liên kết các phân khúc tiền tệ với nhau, đóng vai trò tương tự như đồng USD trong hệ thống tiền tệ hiện nay. Xem xét những đồng cryptocurrency hiện nay ta thấy rằng chỉ có Onecoin là có nhiều cơ hội nhất để trở thành một đồng tiền được cả ngân hàng các nước, các doanh nghiệp, các thương gia và người dân bình thường sử dụng.

Việc mở sàn giao dịch của Onecoin tuy có bị chậm trễ do nhiều lý do nhưng tương lai của Onecoin là rất sáng sủa, đáng để cộng đồng Onecoin-Onelife tin tưởng, chờ đợi.

TP. HCM, 5/8/2020
Nguyễn Tiến Dũng MSc
[thi-truonng-tien-ky-thuat-so-tuong-lai].

No comments:

Post a Comment