Jul 20, 2019

SUY NGHĨ VỀ VIỆC ĐIỀU TRẦN CỦA LIBRA COIN

Việc công ty Facebook công bố sẽ phát hành đồng tiền mã hóa (cryptocurrency) Libra đã trở thành một sự kiện chấn động thế giới, không chỉ gây ra rất nhiều bình luận và tranh cãi trên các phương tiện truyền thông thế giới mà còn làm cho giới tài chính, ngân hàng lo ngại và các nhà lập pháp, các cơ quan quản lý thì phải phản ứng ngay bằng những hành động cụ thể.

Lý do là vì đơn vị đưa ra ý tưởng về đồng coin Libra là Facebook là công ty quản lý một mạng xã hội có tới 2,4 tỷ người dùng và ảnh hưởng của nó rất khó đánh giá hết được. Trong khi thế giới còn đang ngỡ ngàng với thông tin về Libra và chưa kịp định hình quan điểm của mình thì các cơ quan lập pháp của Mỹ đã phản ứng rất nhanh và quyết liệt bằng việc yêu cầu Facebook điều trần ngay lập tức trước cả Ủy ban Ngân hàng thuộc Thượng viện Mỹ và Ủy ban Dịch vụ Tài chính thuộc Hạ viện Mỹ. Lý do chính không phải vì Facebook là công ty Mỹ mà vì đồng tiền Libra với mục tiêu trở thành đồng tiền mã hóa với rất nhiều ưu việt dành cho cả thế giới dùng (hoàn toàn giống như mục tiêu mà Onecoin đã công bố 5 năm trước) sẽ có thể làm suy yếu địa vị độc tôn của đồng Đô la Mỹ.

Và thế là ngày 16 và 17/7/2019 David Marcus, giám đốc dự án Libra của Facebook đã phải ra điều trước cả hai viện của quốc hội Mỹ. Từ thông tin do truyền thông cung cấp về hai buổi điều trần này chúng ta thử đưa ra một số nhận xét.

1. Cả hai cơ quan quốc hội Mỹ chất vấn Libra là Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Mỹ và Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hạ viện Mỹ đều là những cơ quan quản lý về ngân hàng, tài chính chứng tỏ rằng giới chức Mỹ chủ yếu lo ngại về ảnh hưởng của Libra đối với đồng USD và các ngân hàng Mỹ mặc dùng trong khi chất vẫn họ đều né tránh không trực tiếp nói nhiều về điều này mà chỉ tập trung vào việc quản lý, bảo mật thông tin người dùng mà đây lại là điểm yếu nhất của Facebook hiện nay. Sự lo ngại này lớn đến mức mà thái độ ban đầu của các Ủy ban này là khá gay gắt.

2. Việc các Ủy ban pháp luật không tham gia điều trần hay phản đối mạnh mẽ, đồng thời các câu hỏi cũng không tập trung vào khía cạnh pháp lý chứng tỏ việc đưa ra một đồng tiền mã hóa không vi phạm pháp luật Mỹ và các ý kiến phản bác Libra cũng chỉ ở dạng quan ngại, khuyến cáo, khuyên chưa nên… chứ không có đề xuất cấm hẳn. Tiền mã hóa cryptocurrency là một phát minh mới của công nghệ và là một lĩnh vực mới nói chung nên các cơ quan quản lý Mỹ cũng chưa hiểu rõ về nó đồng thời luật pháp Mỹ cũng chưa có bất kỳ sự chuẩn bị nào để quản lý nó.

3. Rất nhiều nghị sỹ (dù rằng mỗi người đều có một văn phòng với ban cố vấn riêng) đã tỏ ra không hiểu rõ hoặc không đánh giá được giá trị hay tầm ảnh hưởng của tiền mã hóa. Các nghị sĩ Mỹ muốn biết chính xác Libra là gì?. Nhiều nghị sỹ mong muốn tìm hiểu thêm về Libra nên chưa có ý kiến cụ thể vì vậy các ý kiến chất vẫn cũng phân tán, khác nhau.



4. Việc đưa ra đồng tiền Libra vào thời điểm này cũng khá bất lợi với Facebook khi mà dư âm vụ bê bối Cambridge Analytica (bán thông tin người dùng) vẫn chưa hết và mới đây Facebook còn bị Ủy ban Thương mại liên ban (FTC) phạt 5 tỷ USD về việc này. Đấy là lý do Mark Zuckerberg không trực tiếp điều trần mà để cho David Marcus là giám đốc dự án Libra ra trình bầy. Facebook muốn về hình thức đẩy Libra ra càng xa mình càng tốt để đỡ bị liên lụy vì vụ scandal bảo mật của mình.

5. Facebook không phải không biết yếu điểm của mình. Khi đưa ra kế hoạch Libra, Facebook đã chỉ đưa ra một công ty nhỏ xíu, mới toanh là Calibra tham gia Hiệp hội Libra. Calibra cũng chỉ đóng góp 10 triệu USD giống như khoảng 27 công ty sáng lập khác (sau này sẽ tăng lên khoảng 100 công ty sang lập) và cam kết không chuyển dữ liệu khách hàng của Facebook cho Libra. Tóm lại là trong vụ Libra Facebook cố gắng thu mình lại càng nhỏ càng tốt, tham gia với vai trò càng ít càng tốt để cho vết nhơ Cambridge Analtica loang đến Libra càng ít càng tốt. Tuy nhiên việc này có vẻ không thành công lắm vì đa số mọi người dễ dàng nhận ra là dự án này sẽ mang lại lợi ích lớn nhất cho Facebook, vì vậy trong phiên điều trần các câu chất vấn vẫn luôn xoáy vào điểm yếu bảo mật thông tin khách hàng của Facebook.

6. Qua hai buổi điều trần Facebook đã có dịp giải thích về những ưu việt, lợi ích của tiền mã hóa vì vậy cũng đã được một số nghị sỹ ủng hộ. Một số nghị sĩ khen ngợi ý tưởng đột phá của Facebook, nhưng vẫn tỏ ra nghi ngờ. "Chúng ta không thể chỉ vì không hiểu hết về công nghệ mà ngay lập tức cấm nó được. Nhưng thành thật mà nói, vì là Facebook nên tôi nghi ngờ chuyện này", nghị sĩ Patrick T. McHenry cho biết.

7. Các buổi điều trần là dịp để các bên trình bầy quan điểm, lý luận, chứng cớ… của mình nên thường chỉ có tính chất tham vấn và ít khi đưa ra kết luận cụ thể nào đó (thí dụ phải cấm hay cho phép) và nếu cần có thể phải điều trần một hay nhiều lần nữa. Như vây trước khi chính thức phát hành Libra, Facebook còn phải làm nhiều việc. David Marcus tuyên bố họ sẽ không vội vã phát triển đồng tiền ảo này và đã bắt đầu thảo luận với giới chức Mỹ cũng như nhiều nước khác.

8. Qua buổi điều trần Facebook vẫn tỏ ra kiên định với việc tiếp tục theo đuổi dự án Libra, tuy nhiên vẫn phải đưa ra cam kết chỉ làm việc này khi giải tỏa được các nghi vấn của cơ quan quản lý. Có vẻ như Facebook sẽ điều chỉnh Libra phù hợp để lần lượt giải quyết thắc mắc của các nghị sỹ để cuối cùng vẫn thực hiện được dự án với thời hạn có thể bị chậm lại.

9. Tuy luật pháp Mỹ không có điều khoản nào cấm Facebook phát hành Libra, tuy nhiên rõ ràng là Facebook cũng không dám bỏ qua ý kiến của các cơ quan quản lý, cứ phát hành mà không xin phép. Mặt khác chính quyền Mỹ cũng chỉ bày tỏ sự lo ngại, yêu cầu trì hoãn và đưa ra yêu cầu đối với Libra chứ không “đóng cánh cửa ra thị trường” đối với Libra. Ngay cả tổng thống D. Trump, người hay đưa ra những quyết định cực đoan và bất ngờ cũng chừa một “cửa” cho Libra khi nói rằng Facebook muốn phát hành Libra thì phải trở thành một ngân hàng. Mà một công ty mở ngân hàng của mình để huy động vốn thì cũng là chuyện bình thường, thí dụ FPT đã mở ngân hàng TPB.

TÁC ĐỘNG ĐỐI VỚI ONECOIN


Chúng ta đều thấy rằng Libra coin đã học tập (hay nói cách khác ra là sao chép) ý tưởng về một đồng tiền mã hóa đại chúng được nhiều người trên toàn thế sử dụng với những tính năng ưu việt như bảo mật cao, không bị lạm phát, thanh toán dễ dàng, chuyển tiền quốc tế cực nhanh và trực tiếp (không qua trung gian) với chi phí thấp, không thể bị làm giả và có KYC nhằm chống rửa tiền và tài trợ khủng bố. Ý tưởng về việc tạo ra một đồng tiền không phải do chính phủ kiểm soát vốn không được các chính phủ ủng hộ, đặc biệt là chính phủ Mỹ, ngoài ra nó sẽ đụng chạm đến quyền lợi của giới tài chính, ngân hàng, các công ty dịch vụ tài chính, chuyển tiền v.v. Những đồng tiền mã hóa như thế nếu thành công sẽ ảnh hưởng lớn đến vị trí độc tôn của đồng USD vốn đang được sử dụng rộng rãi trong thanh toán, giao dịch quốc tế. Những sự chống đối mà Libra gặp phải hiện nay thực ra Onecoin đã và cũng đang gặp phải. Đấy chính là lý do mà một loạt các viện công tố, cảnh sát châu Âu đã cáo buộc Onecoin, mở các cuộc điều tra, khám xét văn phòng, thu máy chủ…thậm chí còn bắt giam thủ lĩnh của Onecoin. Rất may là Onecoin đã vượt qua tất cả các thử thách ở châu Âu và nhiều nơi khác và nay chỉ còn trận chiến có lẽ là cuối cùng ở Mỹ.

Onecoin và Libra rất giống nhau về ý tưởng, mục tiêu và đều muốn ra đời và hoạt động công khai, đầy đủ pháp lý, được cơ quan quản lý cấp phép hay chấp nhận, không giống như hơn hai nghìn đồng coin khác hoạt động ngoài vòng pháp luật và đang lần lượt biến mất dần. Hai đồng coin này vốn sẽ là các đối thủ tiềm năng nhưng trong cuộc chiến pháp lý với các cơ quan quản lý để ra đời chúng đã được đẩy xuống cùng một chiếc thuyền. Nói cách khác chỉ cần một đồng tiền, dù là Onecoin hay Libra được phát hành thì đồng thứ hai sẽ dễ dàng hơn nhiều. Mặt khác cả hai bên đều hiểu rằng đồng coin nào xuất hiện trước sẽ có lợi thế hơn trong việc chiếm lĩnh thị trường và vì thế hiện có một cuộc đua ngầm của hai đồng coin này trong việc lên sàn sớm hơn đối thủ. Trong thời gian qua, từ báo cáo hàng tuần ta có thể thấy Onecoin đã có nhiều động thái tích cực chuẩn bị cho việc lên sàn giao dịch, điều mà thời gian trước đó đã tỏ ra khá lơ là. Không thể phủ nhận tác động của thông tin về sự xuất hiện của Libra tới sự tăng tốc của Onecoin.

Với những ưu việt của tiền mã hóa-cryptocurrency và những lợi ích mà nó mang lại, không chỉ những đồng coin lớn như Onecoin và Libra đang cố gắng xuất hiện mà người ta còn thấy nhiều đồng coin khác cùng với mục tiêu muốn trở thành một đồng tiền thật sự (chứ không phải chỉ bán ra để kiếm một ít tiền rồi bỏ mặc người sở hữu như hầu hết các altcoin khác) cũng đang ngấp nghé chuẩn bị được phát hành. Trong số đó có các đồng coin của chính phủ như Trung quốc, Thụy Điển, Singapore… hay của những công ty, ngân hàng lớn mà người ta tin rằng chỉ cần thấy Onecoin hay Libra phát hành được một cách thuận lợi, tạo ra một tiền lệ về tiền mã hóa là sẽ lập tức xuất hiện. Thị trường cryptocurrency trong tương lai sẽ có rất nhiều đồng coin được sử dụng như tiền thực sự (giống như ngày nay chúng ta có nhiều đồng tiền truyền thống (fiat) của các quốc gia cùng song song tồn tại) và đồng coin nào có blockchain tốt hơn, nhanh hơn, bảo mật tốt hơn v.v. sẽ được lựa chọn để sử dụng nhiều hơn cũng như đồng USD được dùng nhiều trong giao dịch ngày nay.

Nguyễn Tiến Dũng
Ngày đăng 20/07/2019

1 comment:

  1. Còn khó khăn. Nhưng mà tuyệt. Mình thích bài viết này.

    ReplyDelete